gazete anamur
ANASAYFA HABER ARA FOTO GALERİ VİDEOLAR ANKETLER SİTENE EKLE RSS KAYNAĞI İLETİŞİM

Sponsor Alanı


Ana Menü

Sponsor Alanı

 

Sponsor Alanı


EN ÇOK OKUNANLAR

Dost Siteler

HAVA DURUMU

ANAMUR

Saat

Sponsor Alanı

 

Ziyaretçi Bilgileri

»Aktif 12  
»Bugün 14  
»Toplam 14057308  
Sayın Ziyaretçimiz
»IP'niz | 34.239.154.240
» Bu sitemizi ziyaretiniz

Petrol fiyatları nasıl belirleniyor?

Hüseyin SİNASİ

02 Temmuz 2022, 16:06

Hüseyin SİNASİ

                       

Ekonomi, insanların sınırsız olan ihtiyaçlarının, tabiatta kıt olan kaynaklardan en iyi şekilde karşılanmasını inceleyen bir bilim dalıdır. İhtiyaç ise, insanda yokluk hissi uyandıran, karşılandıklarında haz ve mutluluk, karşılanmadıklarında yokluk, acı ve mutsuzluk kaynağı olan duygu ve düşüncelerdir. İnsanın yaşaması için gerekli olan yeme-içme, nefes alma, barınma ve korunma gibi her şey zorunlu olan ihtiyaçlardır. Diğerleri zorunlu olamayan ihtiyaçlardır.

Temiz içme ve kullanma suyu, her türlü yiyecek içecek maddesi, giyecekler, ısınma, soğutma, aydınlatmada kullanılan enerji kaynakları, akaryakıt, sağlık için ilaç, ulaşım-haberleşme ve temiz bir çevre günlük hayatın en temel ve zorunlu ihtiyaçlarıdır. Bu temel ihtiyaç maddeleri dünyanın bazı bölgelerinde oldukça bol, diğer bölgelerde kıt veya azdır.

İnsanların ihtiyaçlarını karşılayan üretim ve tüketimin önemli bir unsuru olan ticaret, insanların ihtiyacı olan mal ve hizmetlerin belli bir bedel karşılığında el değiştirmesidir. İlkel çağlardan beri mal ve hizmetlerin el değiştirmesinde altın, gümüş ve diğer kıymetli madenlerin yanı sıra ülkelerin dolaşıma çıkardığı paralar kullanılır. Bu paraların değeri, değişim hızına ve o ülkenin sosyal, kültürel, ekonomik gücüne bağlıdır.

Günümüz şartlarında ABD doları ($) ve Avrupa Birliği parası Euro (€)    dünya ticaretinde ölçü olarak alınmakta ve diğer ülke paraları bu paralara göre değer kazanmakta veya değer kaybetmektedir. Bu rezerv paraların sahipleri veya elinde bulunduranlar piyasayı istedikleri gibi düzenlemekte kazançlarını en yükseğe çıkarmaya çalışmakta, buna karşılık diğer ülkelerin mal ve hizmetleri değer kaybetmekte, halkı her bakımdan sıkıntı çekmektedir.

Ekonominin bir gereği olarak bir ülke, temel ihtiyaç maddelerini yerli ve mili kaynaklardan temin edebilir, dışarıya bağımlı olmaktan kurtulur, hatta ürettiği mal ve hizmetleri dışarıya satabilirse parası değer kaybetmez, dışarıya borçlanmaz ve parası değer kazanır.

Akaryakıt konusu ülkemiz için hep kanayan bir yaradır. Ne yazık ki ülkemiz akaryakıtta ve doğalgazda büyük bir oranında dışa bağımlıdır. Petrol ürünleri için dış ülkelere ödenen para 90 milyar $ ‘dır. Bu miktar, toplam ihracatın yarısı demektir. Bir taraftan dış piyasada petrol ve akaryakıt ürünlerinin fiyatı artarken, diğer taraftan paramızın değeri özellikle rezerv paralar karşısında hızla erimektedir. Uluslararası piyasada meydana gelen dalgalanmalar ve paramızın değerinin düşmeye devam etmesi, akaryakıt fiyatlarını dayanılmaz boyuta sürüklemekte, insanlar aracına yakıt alamaz, trafiğe çıkamaz, ekonomik hayat durma noktasına geliyor. Akaryakıt ve enerji türlerinde meydana gelen artışlar, üretimden, tüketme hayatın her aşamasını etkilemekte ve zorlaştırmaktadır.

Peki, günlük hayatın bir parçası haline gelmiş akaryakıtta fiyatlar nasıl oluşuyor? Her alınıp satılan ürünün olduğu gibi petrolün de uluslararası bir borsası var. Fiyatlar, piyasa kurucuları tarafından döviz ve kıymetli madenler gibi günlük, saatlik,  hatta anlık olarak belirleniyor. Fiyatlar meydana gelen gelişmelere göre iniyor veya çıkıyor. Alıcı veya satıcılar da buna uymak zorunda kalıyorlar. ABD’nin dünyanın en büyük petrol üreticisi olduğunu da bir köşeye not edelim. Örneğin bu yazıyı hazırlarken uluslararası serbest piyasada Brent petrolün varili 114,25 $ seviyesinde idi. Bumun yanında bir de işlenmiş petrol ürünleri piyasası var. O da petrol gibi anlık olarak belirleniyor. Ülkemizde Akdeniz Havzasında Cenova-Lavera limanında (CIF) benzin, motorinin litre ve ton fiyatı $ bazında belli olan ortalama fiyatı esas alıyor.

Ülkemizde sanıldığının aksine 2005’den beri akaryakıt fiyatları serbest piyasa koşullarında belirleniyor. Örneğin, (CIF) uluslararası piyasada belli olan fiyat, TCMB’nın belirlediği kur üzerinden TL’ye çevriliyor. Buna rafineci, dağıtıcı ve bayi payları, vergiler ekleniyor ve pompa fiyatı ortaya çıkıyor. Belirlenen fiyat gece saat 24.00’den sonra uygulamaya geçiyor. Devletin burada yapabileceği şey vergiler ve bazı fonlardan vazgeçmek veya devam ettirmek oluyor. Fakat hükümetler genellikle bütçenin çok önemli bir kalemi olan vergi ve fonlardan vazgeçmek istemezler.

Haydi, bir soru daha, ülkemizde akaryakıt fiyatları nasıl ucuzlar? Akaryakıt ve enerjide dışa bağımlılığı azaltarak, yerli ve milli kaynakları geliştirerek, milli paranın değerini arttırarak sonuca gitmek mümkün.

Hoşça ve sağlıcakla kalın.

     

 

 

 

 

Bu haber 155 defa okunmuştur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit
  Devlet yönetim anlayışı ve sorunlar…26 Kas?m 2022

Sponsor Alanı


SON HABERLER

Sponsor Alanı

 

Son Dakika Haber

Sponsor Alanı

 

Her Hakkı Saklıdır - 2012 (Fatma ARIKAN)
RSS Kaynağı | Anasayfa | İletişim

(c)2012 Gazete Anamur